Energia przyszłości – atomowa czy odnawialna? – pytamy w ankiecie. Do udziału w niej zaprosiliśmy m.in. naukowców (teoretyków i praktyków), ekspertów, polityków i przedstawicieli ruchów ochrony środowiska. Odpowiada Stanisław Gawłowski, sekretarz stanu w Ministerstwie Środowiska. - Postępujące zmiany klimatyczne oraz wyczerpywanie się zasobów paliw kopalnych skłaniają wiele krajów Europy, w tym Polskę, do poszukiwania dodatkowych źródeł energii. Wraz z rozwojem gospodarczym co roku odnotowujemy 3% wzrost zapotrzebowania na prąd. Krajowe elektrownie węglowe mogą już za kilka lat nie sprostać zapotrzebowaniu naszej gospodarki na energię. Biorąc pod uwagę powyższe argumenty należy rozważyć celowość podejmowanych działań z zakresu: rozwoju OZE w Polsce, modernizacji przestarzałego systemu energetycznego, lub budowy elektrowni jądrowej.
Rząd przykłada szczególne znaczenie dla rozwoju OZE [OZE – odnawialne źródła energii – przyp. red.]. Potwierdzeniem tego jest obserwowany w ostatnich latach dynamiczny rozwój OZE, szczególnie w obszarach energii elektrycznej i biopaliw transportowych. Polski rząd realizuje zobowiązania międzynarodowe wynikające z Traktatu Akcesyjnego i Dyrektywy 2001/77/WE, zakładającej zwiększenie udziału OZE w produkcji energii elektrycznej do poziomu 7,5% udziału energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych w bilansie energii elektrycznej w 2010 r.
Ważnym działaniem zmierzającym do wykorzystania odnawialnych źródeł energii podejmowanym przez rząd jest program budowy biogazowni rolniczych, który zakłada do roku 2020 budowę średnio jednej biogazowni w każdej gminie. Powyższy program umocowany jest w przygotowywanym projekcie Polityki energetycznej Polski do 2030 roku. Dla rozwoju OZE istotne znaczenie ma także pakiet energetyczno-klimatyczny, który jest realizacją konkluzji Rady Europejskiej z marca 2007 roku. Jednym z elementów pakietu jest projekt dyrektywy w sprawie promowania stosowania energii z OZE, który zakłada zwiększenie udziału energii z OZE w bilansie energii finalnej Unii Europejskiej do 20% w 2020 roku. Dla Polski wskaźnik ten wynosi 15%.
Rząd konsekwentnie wprowadza system wsparcia dla produkcji energii elektrycznej z OZE. Stworzone mechanizmy wspierania OZE przewidują dopłaty dla inwestorów oraz wsparcie dla produkcji energii ze źródeł odnawialnych ze środków krajowych i unijnych. Pomoc dla inwestorów oferują: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), wojewódzkie fundusze ochronyśrodowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW), Ekofundusz, Bank Ochrony Środowiska (BOŚ), Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko (POIŚ), Regionalne Programy Operacyjne, Program Rozwoju Obszarów Wiejskich. Natomiast poprawę efektywności energii ze źródeł odnawialnych uzyskuje się poprzez system „zielonych certyfikatów” funkcjonujący od 1 października 2005 r.
Ministerstwo Środowiska wspiera działania umożliwiające rozwój i wykorzystanie odnawialnych źródeł energii, które przyczyniają się do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i ochrony atmosfery. Dlatego też patronuje Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w finansowaniu odnawialnych źródeł energii. Budżet programu wspierający OZE w NFOŚiGW na lata 2009-2012 wynosi 1,5 mld zł. W ramach programu dofinansowanie mogą uzyskać inwestycje o koszcie całkowitym powyżej 10 mln zł. Program przewiduje wsparcie dla: 1. Wytwarzania energii cieplnej przy użyciu biomasy (źródła rozproszone o mocy poniżej 20 MWt), 2. Wytwarzania energii elektrycznej i ciepła w skojarzeniu przy użyciu biomasy (źródła rozproszone o mocy poniżej 3 MWe), 3. Wytwarzania energii elektrycznej i/lub ciepła z wykorzystaniem biogazu powstałego w procesach odprowadzania lub oczyszczania ścieków albo rozkładu szczątek roślinnych i zwierzęcych, 4. Elektrowni wiatrowych o mocy poniżej 10 MWe, 5. Pozyskiwania energii z wód geotermalnych, 6. Elektrowni wodnych o mocy poniżej 5 MWe, 7. Wysokosprawnej kogeneracji bez użycia biomasy.
13 stycznia 2009 r. Rada Ministrów podjęła decyzję o przygotowaniu i wdrożeniu Programu Polskiej Energetyki Jądrowej. Zgodnie z uchwałą Nr 4 Rady Ministrów o rozpoczęciu prac nad ww. programem, zostaną wybudowane co najmniej dwie elektrownie jądrowe i przynajmniej jedna z nich powinna zacząć działać do 2020 r. W Ministerstwie Gospodarki został utworzony Departament Energii Jądrowej, dla którego działania związane z wprowadzeniem energetyki jądrowej w Polsce są priorytetem.
Najnowszy projekt Polityki energetycznej Polski do roku 2030, który w marcu 2009 r. został skierowany do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji społecznych, uwzględnia ww. stanowisko Rządu RP. Przewiduje on, że jednym z 6 głównych celów „Polityki” jest „dywersyfikacja struktury wytwarzania energii elektrycznej poprzez wprowadzenie energetyki jądrowej”.
W najbliższym czasie będą realizowane działania związane z przygotowaniem Polskiego Programu Energetyki Jądrowej oraz pierwszą fazą jego realizacji. Działania te zostały zapisane w projekcie Polityki energetycznej Polski do roku 2030 oraz w stanowiącym do niej załącznik Programie działań wykonawczych do polityki na lata 2009-2012. Działania te to:
1. Powołanie pełnomocnika rządu do spraw polskiej energetyki jądrowej oraz stworzenie podstaw instytucjonalnych do przygotowania i wdrożenia programu energetyki jądrowej,
2. Określenie niezbędnych zmian ram prawnych dla wdrożenia programu energetyki jądrowej oraz przygotowanie i koordynacja wdrażania tych zmian,
3. Przygotowanie raportu na temat energetyki jądrowej będącego podstawą konsultacji społecznych oraz przeprowadzenie tych konsultacji, a następnie przedstawienie Radzie Ministrów do zatwierdzenia Programu Energetyki Jądrowej,
4. Utworzenie na bazie Państwowej Agencji Atomistyki urzędu dozoru jądrowego,
5. Realizacja pierwszej fazy programu kształcenia kadr dla instytucji związanych z energetyką jądrową,
6. Przygotowanie i przeprowadzenie pierwszej fazy kampanii informacyjnej i edukacyjnej, dotyczącej programu energetyki jądrowej,
7. Analizy lokalizacyjne dla elektrowni jądrowych,
8. Analizy lokalizacyjne dla składowiska odpadów promieniotwórczych wraz z projektem składowiska i przygotowaniem jego budowy,
9. Budowa zaplecza naukowo-badawczego oraz wspieranie prac nad nowymi technologiami reaktorów i synergią węglowo-jądrową; przygotowanie programu udziału Polski we wszystkich fazach cyklu paliwowego,
10. Przygotowanie udziału polskiego przemysłu w programie energetyki jądrowej,
11. Przygotowanie planów dostosowania sieci przesyłowej dla elektrowni jądrowych,
12. Poszukiwanie zasobów uranu na terytorium Polski.
Energetyka jądrowa jest zespołem działań związanym z uzyskaniem na przemysłową skalę energii, w wyniku rozszczepienia ciężkich jąder niektórych pierwiastków (m.in.: izotopu uranu). Realizując działania związane z wprowadzeniem energetyki jądrowej, państwo musi zwracać szczególną uwagę na kwestie ochrony środowiska.
Zgodnie ze stosowanymi procedurami, po wyborze miejsca lokalizacji przyszłej elektrowni jądrowej, konieczne jest sporządzenie oceny oddziaływania elektrowni jądrowej na środowisko. Musi ona wykluczyć wszelkie zagrożenia dla środowiska i dla społeczeństwa Wszelkie prace powinny być zgodne z wymaganiami określonymi w krajowych i międzynarodowych przepisach o ochronie środowiska. Największym problemem związanym z eksploatacją energetyki jądrowej jest temat odpadów promieniotwórczych, lokalizacja i budowa przyszłego składowiska odpadów promieniotwórczych.
Ministerstwo Środowiska popiera działania prowadzone z zakresu OZE, które umożliwiają zwiększenie produkcji energii ze źródeł odnawialnych, ograniczenie emisji gazów cieplarnianych do atmosfery oraz wpływają korzystnie na gospodarkę kraju, rynek finansowy oraz rynek pracy, umożliwiają zwiększenie ilości miejsc pracy oraz stwarzają możliwość eksportu nowoczesnych technologii, pozwalają zminimalizować import paliw, zwiększając tym samym bezpieczeństwo energetyczne kraju. Warto podkreślić również, że rozwój OZE jest korzystnym dla środowiska działaniem, o ile uwzględnione są wymogi ekologiczne dot. np.: lokalizacji farm wiatrowych, dobrych praktyk rolniczych przy produkcji i wykorzystaniu biomasy czy konstrukcji zapór dla małej energetyki wodnej.
Także rozwój energetyki jądrowej wymaga dość wnikliwej obserwacji i uwagi z punktu widzenia ochrony środowiska. Dlatego też Ministerstwo Środowiska będzie przyglądało się działaniom podjętym w Polsce w tym zakresie i współdziałało z właściwymi resortami, stojąc na straży ekologicznych przepisów.
Źródło: Źródło: Ankieta ukazała się w kwartalniku Myśl.pl, numer 14
